Sayfalar

Lokman YILDIZ
Lokman YILDIZ

NUKUT VAKIFLARI

588 numaralı defterin 229. sahife ve 202. sırasında kayıtlı Tonya’da (Kadı oğlu Mehmed Efendi) vakfına ait 6 Rebiulahir 1305 tarihli vakfiyenin yeni harflere çevrilen suretidir.
Hulasa:433-7130 Esas:11/1415

Trabzon vilayeti dahilinde Tonya nahiyesine tabi’ Barkozmanlı karyesinin Hoşarlı mahallesinde vaki’ müceddeden bina ve inşa edilmiş olan cami’-i şerif için mahalle-i mezbure ahalisinden Kadı oğlu Mehmed efendi ibn-i Salih’in ikibin kuruş nukudu vakfı 2 Cemaziyel-evvel 1307 tarihinde sadır olan irade-i aliyye mucibince kaydolunmuştur.

Ma fîhi (min) vakfi’n-nukudi ve mâ fî sıhhatihi mine’ş-şurutı ve’l-kuyud ale’n-nemati’l-mesrud, vekaa ledeyye fehakemtü bi-sıhhatihi ve lüzumihi ala kavl-i men yerâ zalike mine’l-eimmeti’l-Hanefiyye haffehumu’l-eltafu’l-celiyyetü vel-hafiyye, Ve ene’l-fakîru Mehmed Ali el-müvella hilâfeten bi-medîne-i Trabzon. Ufiye anhu.

El-Hamdü lillâhillezi eazze havassa ibadihi bi-sarf-i emvalihim ila envai’l-hayrati ve eanehum alektisabi esnafi’l-mehamidi ve’l-meberrat. Ves-salâtü ves-selamü ala resulihi ve nebiyyihi Muhammedin hayri’l-beriyyat. Ve ala alihi ve ashabihi ila yevmi yestesıllu’l-mer’u tahtes-sadakat.

Emma ba’dü işbu vakfiyye-i celili’ş-şan ve cerîde-i bedîi’l-ünvanın tahrir ve inşasına badi ve tastir ve imlasına adî oldur ki Trabzon vilayetinin makarrı olan medîne-i Trabzon nevahisinden Tonya nahiyesine tabi’ Barkozmanlı karyesi ahalisinden sahibü’l-hayrat ve’l-hasenat Kadı oğlu Mehmed efendi ibn-i Salih efendi ibn-i Ahmed meclis-i şer’i şerif-i enverde vakf-ı ati’l-beyana li-ecli’t-tescil mütevelli nasb ve tayin eylediği karye-i mezkure ahalisinden Molla Ali oğlu Molla Ali bin-i Mustafa bin-i Mustafa Ağa mahzarında ikrar-ı sahih-i şer’î ve i’tirâf-ı sarih-i mer’î edüb ben atyab-ı malımdan ifraz eylediğim ikibin kuruşa muâdil yirmi aded tâmmu’l-vezin yüz kuruşluk Osmanî altununu hasbeten lillahi’s-Samed vakf-ı sahih-i müebbed ve habs-i sarih-i muhalled ile vakf ve habs edüb şöyle şart ve tayin eyledim ki;

Meblağ-ı mezkur ikibin kuruş ala vechi’l-halal bâ yed-i mütevelli rehn-i kavi veya kefil-i meli ile senevi onu onbirbuçuk hesabı üzere irbah ve istirbah olunub senevi hasıl olan üçyüz kuruş galesi mezkûr Barkozmanlı karyesi mahallatından Hoşarlı (horşarlı) mahallesinde kain cami’-i şerifde imam olan efendiye verile. Ve ben lâbis-i libâs-ı hayat oldukça vakf-ı mezkûrun tevliyeti bana meşruta ola. Vefatımdan sonra evlâd-ı evlâd-ı evlâd-ı zükurumun ekber ve erşedi mütevelli ola. Ve maazallahi teala evlad-ı zükurum bil-külliye münkariz olur ise li-eb er karındaşım Ahmed efendinin evlad-ı zükuru batnen ba’de batnin ve neslen ba’de neslin mütevelli ola. Ve anlar dahi münkariz olur ise Marru’l-beyan Hoşarlı Mahallesi ehali-i muteberanından müstakim ve dindar (ve) umur-ı vakfı ru’yete zahiru’l-iktidar olan bir kimesne mahalle-i mezkure ahalisinin intihabları ve re’y-i hâkimi’ş-şer’le mütevelli ola. Ve mürur-ı eyyam ve kürur-ı a’vam ile icra-yı şerait-i mezkure müteazzir olur ise galle-i mezkure mutlaka fukara-yı müslimîne tasadduk oluna deyü tayin-i şurut ve tebyin-i kuyûd birle meblağ-ı mezkur ikibin kuruşu fariğan ani’ş-şevâğil bundan akdem mütevelli-i mezbur Molla Ali’ye teslim ol dahi vakfiyyet üzere kabzu tesellüm ve sair mütevellilerin nukûd-ı mevfukede tasarrufları gibi tasarruf eyledi dedikde gıbbe’t-tasdiki’ş-şer’î vâkıf-ı mezbûr butlân-ı vakf-ı nukuda ve zımnında olan şurut ve kuyuda ve ba’dehu kavl-i âdem-i lüzuma teşebbüs edüb mütevelli-i mezbûr dahi sıhhat ve lüzumuna zâhib olan eimme-i dîn kavillerine temessük ile mukabele birle hüküm taleb edicek fi zamanina beyne’l-ulemâi’l-izam carî olan vech-i muhtar üzere hakim-i muvakkı’-i sadr-i kitâb tûbâ lehu ve hüsnü meâb efendi hazretleri huzurunda terafu’-ı şer’ ettiklerinde ol dahi alimen bi’l-hilâfi’l-carî beyne’l-eimmeti’l-eslâf vakf-ı mezkurun evvelen sıhhatına ve saniyen lüzumuna kaza-i mer’i etmekle vakf-ı mazbur sahih ve lâzım olub min ba’d nakz ve ibtali mümteniu’l-ihtimal oldu. “femen beddelehu badema semiahü feinnema ismuhu alellezine yubeddilünehu innallahe semiun alim”. Cera zalike ve hurrire fi’l-yevmis-sadisi min şehri Rebiu’l-ahir li-sene hamsin ve selâse mietin ve elf (6 Rebiul-ahir 1305 H.)

Ş U H U D Ü’ L – H A L;

—Nahiye-i mezkurede Ortamahalle karyesinden Bektaş oğlu Hüseyin Efendi ibn-i Salih Ve karşular karyesinden Şehbaz oğlu Ahmed Efendi ibni İbrahim. Ve Ağaköy karyesinden Şarlıoğlu Derviş bini Mehmed Ve Muavinzade Osman Efendi ibn-i Mehmed Efendi

587/3–1 numaralı defterin 114. sahife 142. sarasında kayıtlı Trabzonda (Ilyas oğlu Hacı Mustafa ) vakfına ait 25/Şabanil-muazzam/1291 tarihli vakfiyenin yeni harflere çevrilen suretidir.

Ma fihi minel-vakf-ı vet-tescil cera indi alâ veçhil-cemil ve hakemtü bi-sıhhatihi ve lüzumihi fi umumihi ve hususihi âlimen bil-hilâfil-vaki’ beynel-eimmetil-eşraf harrehul-fakir ilâ niama-i rabbihil-bari Şerif zade Mehmed Lutfi en-naibi bi-kaza-i Vakf-ı kebir maa Tonya ufiye anhuma.

el-Hamdü lillâhillezi eazze havassa ibadihi bi-sarf-ı emvalihim ilâ envail-hayrat ve eanuhum ala iktisabi esnafil-mehamid vel-meberrat ves-salatu ves-selamu alâ resulihi ve nebiyyihi Muhammedin hayrul-beriyyat ve alâ âlihi ve ashabihi ilâ yevmi yestazillül-mer’ü tahtes-sadakat.

Emma ba’d işbu vakfiye-i celiliş-şan ve ceride-i bediul-unvanın tahrir ve inşasına badi ve tastir ve imlâsına âdi oldur ki Trabzon vilâyeti dâhilinde Vakf-ı kebir maa Tonya kazası kurasından Barkozmanlı karyesinde Lefkiya Mahallesi ahalisinden ashab-ı hayrat vel-hasenat İlyas oğlu Hacı Mustafa ibni Ahmed nam kimesne meclis-i şer’î şerif-i lâzimüt-tazimde mahalle-i mezkûre ahalisinden İlyas oğlu Molla Osman bin Mustafa ve İlyas oğlu Ali Efendi ibni Ahmed ve İlyas oğlu Ömer Efendi ibni Ahmed ve İlyas oğulları Ali ve Ahmed ibni Mustafa ve Kadıoğlu Molla Ali bin Ahmed Efendi ve İlyas oğulları Derviş ve Mehmed ve Abdullah Benun Hacı Süleyman ve İlyas oğlu Molla Ali bin Ömer ve Ayvaz oğlu Ali bin Yakup ve Feraş oğlu Ali bin Mustafa ve Duhat oğulları Mustafa ve Salih ebna’i Abdullah nam kimesneler hazırun oldukları halde mezbur Hacı Mustafa ile hazırun-u mezburun vakf-ı atil-beyana li-ecli’t-tescil mütevelli nasb ve tayin eyledikleri İlyas oğlu Ali bin Ömer nam kimesne mahzarında ikrar-ı tam ve takrir-i kelâm ve tabir-i meram edüp ben yüzelli kuruş ve hazırun-u mezburundan mezbur İlyas oğlu Molla Osman beşyüz kuruş ve mezbur İlyas oğlu Ali Efendi yüz kuruş ve mezbûran İlyas oğulları Ali ve Ahmed dörtyüz kuruş ve mezbur Kadı oğlu molla Ali yüz kuruş ve mezbur İlyas oğlu Ömer Efendi üçyüz kuruş ve mezburun İlyas oğulları Derviş ve Mehmed ve Abdullah yüzdoksanbeş kuruş ve mezbur İlyas oğlu Molla Ali elli kuruş ve mezbûr Ayvaz oğlu Ali yüz kuruş ve mezbur feraşoğlu Ali elli kuruş ve mezbûran duht oğulları Mustafa ve Salih yüz kuruş ki cem’an ikibin kırkbeş kuruşu her birimiz atyeb-i mal ve enfes-i menalimizden ifraz ve kemal-i imtiyaz ile mümtaz ve birbirine halt ile Hasbeten lillahi’s–Samed ve taleben li-merdatihi rabbil-Ehad vakf-ı sahih-i müebbed ve haps-i sarih-i muhalled ile vakf ve haps edüp şöyle şart ve tayin eyledik ki;

Meblağ-ı mezkûr ikibin kırkbeş kuruş alâ veçhil-helâl ba-yed-i mütevelli rehn-i kavi veya kefil-i meli ile senevi ziyade ve noksan olmayıp kalemiye namile ve nam-ı aharla dahi bir nesne alınmayıp onuonbirbuçuk hesabı üzre irbah ve istirbah olunup hâsıl olan rıbhı mülzemi mahalle-i mezkûrede müceddeden bina ve inşa ve ihya eylediğimiz Cami’i şerifte ba-berat-ı şerif-i âlişan Hatip olan efendiye ücreti hitabet olmak üzere meşruta ola ve mütevelli-i mezbur lâbis-i libas-ı hayat oldukça vakf-ı mezkûrun tevliyeti kendisine meşruta ola ve mütevelli-i mezburun vefatından sonra mahalle-i mezkûre ahalisinin intihaplariyle ve re’y-i hakimle mahalle-i mezkûre ahalisinden tevliyeti mezkûreye müstahak ve mütedeyyin bir kimesne vakf-ı mezkûra mütevelli ola ve vakf-ı mezkûrun tebdil ve tağyir ve teksir ve tevfiri her kerrede yed-i mütevellide ola ve bi-emrillahi teâla müruru eyyam ve kururu âvâm ile şeraiti mezkûre müteazzire olur ise rıbh-ı mezkûr mutlaka fukara’yı müslimine tasadduk oluna deyu tayin-i şurut ve teybin-i kuyud birle meblağ-ı mezkûr kırkbeş kuruş fariğan aniş-şevağil mütevelli-i mezbura teslim ol dahi vakfiyet üzre kabz ve tesellüm vesar mütevellilerin evkafta tasarrufları gibi tasarruf eyledi dedikte hazırun-u mezburun ile mütevelli-i mezbur Ali makarrı mezbur Hacı Mustafayı bil-cümle sadir olan kelimat-ı meşruhasında badet-tasdik vâkıfûn-u mezburûn butlanıııı vakf-ı nukuda ve zımnında olan kuyuda badehu kavli ademi lüzuma teşebbüs edüp vakf-ı mezbur dahi sıhhat lüzuma zahip olan eimme-i din kavilleriyle mukabele birle hüküm talep edicek fi zamanina beynel-ulemail-izam cari olan veçh-i muhtar üzre hakim-i muvakkı’i sadr-i kitap tûba lehu ve hüsne meâb efendi hazretleri huzurunda murafaa ettiklerinde ol dahi âlimen bil-hilâfil-cari beynel-eimmetil-eşraf vakf-ı mezkûrun evvelen sıhhatine ve saniyen lüzumuna kaza-i mer’i etmekle vakf-ı mezkûr sahih ve lazım olup mütevelliden gayri min ba’d nakz ve iptali mümteniul-ihtimal ve tebdil ve tağyiri adimül-imkân oldu. “femen beddelehu badema semiahü feinnema ismuhu alellezine yubeddilünehu innallahe semiun alim” ve ecrü’l-vâkıfı alel-hayyil cevadil kerim. Cera zalike ve hurrire fil-yevil-hamis vel-işriyn min şehir Şabanil-muazzam li-sene ihda ve tis’iyne ve mieteyni ve elf.

Ş U H U D U ‘L – H A L

-Azadan Hacı Mehmed efendi ibni Ali, Azadan Temel ağa ibni Hacı Ali, Birincizade Tayyip efendi ibni İsmail efendi, Molla Salih oğlu Salih efendi ibni Mehmed efendi, Hacı Ahmed oğlu Ali ağa ibni Temel ağa , Muhzır Osman bin Hüseyin ve gayruhum.